URDAIBAI EZAGUTUZ - BUSTURIALDEA

Gure hurrengo geltokia Urdaibai Biosfera erreserban egingo dugu. Hau kokatu egiten den lurraldeari Busturialdea deitu egiten zaio, 20 herriz osatuta dagoena. Guk egun honetan, paraje natural barne batean gaudelarik paraje natural eta herrialdeen bisitak tartekatu egingo ditugu, bidai aberasgarri bat beteko dugularik.

Urdaibaiko Biosferaren informazio gehiago hurrengo link-ean:
Urdaibai Biosfera


-9:00

Gure bidaia Kortezubi herrian hasi egingo dugu, Mundakako itsasadarraren Ekialdean geratu egiten dena. Bertan, herria ezagutu beharrean bere inguruko naturara jo egingo dugu, bertan batetik Santimamiñe-ko kobazuloak eta OMA basoa bisitatu beharko ditugularik.

Santimamiñe-ko kobazuloa:

Ereñozarre mendiaren hegoaldeko hegalean dago, eta Biosfera Erreserbaren barruko koben artetik balio etnografiko handiena daukana da. 1917. urtean topatu zuten, eta indusketak 1918 eta 1926 urteen artean egin ziren, Aranzadi-Barandiaran-Eguren taldeak zuzenduta. Geologia oso interesgarria da eta aztarnategi arkeologikoak kalitate handikoak dira. Baina horretaz gain, labar-margo ugari era badaude bertan, Magdalen arokoak, eta horietan historiaurreko fauna dago irudikatua. Horiek azpimarrako beharko genituzke: bisonteak, zaldiak, karpidoak, bobido bat, basurde bat, hartz ar bat eta orein buru bat. Guztira berrogeita hamar irudi inguru.
 
UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatu zuen Santimamiñeko koba. Gaur egun, pinturen gela zein kobaren barruko garapen ikerkuntza beharretarako mugatuta daude, eta jendearentzako itxita, kontserbazioa bermatu ahal izateko. Horren lekuan interpretazio eremu bat zabaldu da eta Santimamiñeko ermitan kobako bisita birtual bat ikusi daiteke. Ez da kobazuloa bisitatzea bezalakoa, baina hala ere barruan ikus daitekeenaren idei bat egiteko nahiko interesgarria jarraitzen du izaten.



Santimamiñe-ko koba

OMA-ko baso margotua

1980ko hamarkadaren erdi inguruan egin zuen Agustin Ibarrola artista basauriarrak. Insignis pinuaren baso bat erabili nahi izan zuen oihal moduan, “baso margotua” obra originala egiteko.

Margoak arboletan daude eginda, esparru espazial desberdinetan dauden arboletan, eta bloke tematiko bakoitzari sakontasun eta mugimendu desberdinak eman zizkion.

Basoak bisitarien parte hartzea eskatzen du, bisitariak berak sortzen edo apurtzen dituelako eszenak, hartzen duen kokalekuaren arabera.

Obra honek hiru dimentsiotan egindako figurak dimentsio bakarreko oihal bihurtzen ditu, beti ere bisitaria leku egokian jartzen bada.

Basoak, gutxi gorabehera, 5 hektarea hartzen ditu eta Basobarri mendiaren iparraldeko hegalean dago, Omako nukleorako jaitsieran.




OMA-ko baso margotua

-12:00

Behin paraje natural honetaz gozatu handia hartu dugula, Busturialdeko herririk garrantzitsuenera joko dugu, Gernikara, historia handiko herrira hain zuzen ere.

Gernika-Lumo Bizkaiko erdialdeko udalerri bat da, Busturialdean kokatua. Gernika izan da hainbat mendez Bizkaiko herrien batzarleku, eta gaur egun ere hantxe daude Bizkaiko Batzar Nagusiak. Izan ere, herri hartan dago Gernikako arbola, Gernikako haritza. Batzarretxea eta Gernikako haritza Euskal Herriaren kondairaren ikur biziak dira. Gaur egun, ekitaldi berezietarako erabiltzen den sinboloz betetako tokia da. Konparazio batera, Euskal Autonomia Erkidegoko lehendakariak eta Bizkaiko ahaldun nagusiak Gernikako haritzaren aurrean egiten diote zin karguari.
Espainiako Gerra Zibilaz geroztik, Gernika mundu osoan da ospetsua, Espainiako Bigarren Errepublikaren aurka matxinatutako faxisten zerbitzura ziharduen Kondor Legioak han egin baitzuen Gernikako bonbardaketa, 1937ko apirilaren 26an. Espainiar faxistek sarraskiaren ardura besteri leporatzen ahalegindu ziren: errepublikanoen erasoa izan zela zioten. Pablo Picasso margolariak, bere Gernika izeneko margolanarekin, sarraskiaren lazgarria mundu osoan zabaldu zuen, eta egia historikoa ezagutarazten lagundu.




Gernikako mapa interesdun guneekin

Gernikan hainbat eraikin-monumentu izango ditugu ikusteko:

1- XV.mende erdialdera eraikitako Santa Maria eliza. Eusko Gotikoko eredurik onena dugu hauxe.

2- Batzar Etxea eta Gernikako arbola. Gernikako arbola hauxe Gernikako Batzar Etxearen aurrean dagoen haritza da. Zuhaitz honek bai bizkaitarren eta bai euskaldunen askatasun tradizionala eta Euskal Foruak adierazten ditu.
Oraingo zuhaitza aurrekoaren ondorengoa da, 2005eko otsailaren 25ean landatua. Aurrekoa 1860an sartu zen zin egiteko tribunaren aurrealdean, baina 2004an hiltzat eman zuten. Bere ondorengoak diren zuhaitz ugari existitzen dira, munduan zehar daude banatuta.
Batzar Etxearen lorategian Haritz Zaharra deitutakoaren enborra dago, tenplu itxurako aterpe biribilean babestua. Ez da lehenengo Gernikako arbola, baina gure garaira iritsi den zaharrena bai.

3- Santa Klara konbentua eta eliza: Hauxe 1880. urtean eraiki egin zen, eta gaur egun bertan Santa Klara-ko monjak bizi dira bertan.

 

 

4- Europako herrien parkea: Bertan bi eskultura daude kokatuta. Lehena Eduardo Chillida-ren 1988.urtean egindako "gure aitaren etxea". Bigarrena Henry Moore-ena dugu, bere "War Helmets" izeneko kolekziotik 1991.urtean ekarritakoa.

 

 

5- Foruen plaza: Bertan Gernikako sortzailearen, Don Tello, estatua bat dago kokatuta. Honek 1336.urtean Gernikari hiribilduaren titulua eman zion, Lumotik independiente bihurtuz. Hala ere, 1882.urtean bi hauek berriz ere bateratu egin ziren Gernika-Lumo sortaraziz.

6- Bakearen museoa: Museo honen barnean 1937.urteko Apirilaren 26-ra eramango gaitu, Gernikak bonbardaketa jasan zuenean. Bertan aurkituko dugun argazkien esposaketak, momentu hori bizi izan zutenen testigantzekin batera, erakusketa honetara hurbiltzea derrigorrezkoa egiten du.

7- Astra fabrika: Hauxe bonbardaketa garaian militarren objektibo bezala definitu egin zen. Hala ere, eraikinak gaur egun oso-osorik jaraitzen du. Bertan langileek sortutako tunel antiaereo bat ere ikusi egin dezakegu.

8- Merkatuaren plaza: Gaur egun oraindik ere bizirik irauten duen Euskal Herriko merkatu tradizionalen arteko bakarrenetarikoa dugu hau. Bertan, astelehenetan zonaldeko produktuen salerosketa ematen da, gehien bat fama handikoak diren babarrun eta piperrak.

9- Errenteriako zubia: Hauxe, Astra fabrika bezala ere objektibo militarra izan zen 1937.urteko bonbardaketan, baina bizirik iraun zuen baita ere.

10- Jai Alai frontoia: Hauxe Secundino Suazo-k eraikitako frontoia dugu, gaur egun zesta puntan jokatzeko oraindik erabili egiten den  mundukorik handiena izanik. Bertan astelehenero partiduak jolastu egiten dira.

Hauek izango dira Gernikan ikusi egingo ditugunak. Hala ere, bazkaldu aurretik guztiak ikustea nahiko zaila egingo zaigu. Hori dela eta, bisitaren erdialdera geldiune bat egingo dugu geure sabelean Gernikako babarrun platerkada bat sartzeko.
Hauek jateko leku pila izango ditugu, bertako jaki tipikoa delako. Hala ere, lekuren bat aipatzekotan nik Omago edo Katxi Morga jatetxeak gomendatuko nituzke, bata zein bestean ederki bazkaldu egiten delarik prezio egoki bat ordainduz.

-18:00

Gernika alde batera utzita, kostaldera abiatuko gara, Urdaibai Biosferaren barruan sartuz. Horretarako Sukarrieta herrira hurbildu egingo gara, ez herria bera ikusteko, baizik eta ingurugiroaz gozatzeko. Bertatik Txatxarramendi irla ikusi ahal izango dugu, bere atzekaldean, Mundakako itsasadarra eta Kantauri itsasoaren arteko lotura ikusiko dugularik.
Gure aurrekaldean ere Laida hondartza ikusi egingo dugu. Aipatzekoa da mareek gune honetan influentzia handia dutela, eta behekaldean edo goikaldean dauden heinean, gure ikuspegia asko aldatu egingo da.
Sukarrietan, datu moduan soilik, Bizkaiko umeentzako udako koloniarik ezagunenak kokatu egiten dira, eraikina hainbat lekuetatik ikus daitekeelarik.

Txatxarramendi irla

 

Urdaibai itsasbehera

Eremu honetatik ere Bird Center-a kokatu egiten da, zeinean inguru horretan bizi diren animaliak ikusteko hainabt begiratoki daude. Horietara hurbiltzea gomendagarri izan daiteke, egun egokietan hainbat animali tipo desberdin ikusten direlako.

-20:00

Gure bisitaldiarekin amaitzeko, Mundaka herrira joango gara, zein surfaren munduagatik dugu ezaguna, bere ezkerretarako olatuak munduko onenak direlako. Bertan arrantza tradizioa eta surf giroa nahastu egiten dira, nahiko bitxia izanik.

Herriaren tamaina nahiko txikia delarik, lehenik eta behin bere kaleetatik zenbait buelta eman ostean, bere portu ingurura hurbildu egingo gara, non itsasorako ikuspegi izugarriak izango ditugu. Gainera, bertatik ere surflariak ikusteko aukera izaten da, eta benetan egun gehienetan olatu izugarriak ikustea nahiko erraza izaten da. Datu moduan, hainbat aldiz surfeko munduko txapeleketaren Billabong probak hemen egin izan dira.

-21:00

Beraz, erabat ikusgarria izan den egun honi bukaera emateko ordua iritsi egin zaigu. Hemendik aurrera Urdaibai ingurura askotan hurbilduko zaretelaren ziur nago, hain gertu dugun izugarrizko paraje hau desaprobetxatu ezin delako.

URDAIBAI EZAGUTUZ-bideoa

Hona hemen hurrengo sarreran ezagutuko dugun Urdaibai Biosferaren inguruko zenbait bideo, geroago azalduko dugunaren aurrekaria izango dena.

BAKIO + SAN JUAN GAZTELUGATXE BIDEOA

BAKIO-GAZTELUGATXEKO SAN JUAN-BERMEO EZAGUTUZ

Gure hurrengo irteera Bizkaiko Iparraldera egingo dugu, probintziako herrien arteko ezagunenetarikoak bisitatuko ditugularik. Hauek, nahiz eta haien arteko kokapena oso hurbila izan, oso ezaugarri desberdinak dituztela esan dezakegu. Bakio historia gutxiko herria dugu, bere hondartza eta olatuengatik batez ere ezaguna delarik. Azken urteetan oporretarako herri bezala indar handia hartu egin du, bere biztanlegoa udarako hilabeteetan bikoiztu egiten delarik. Bermeo ostera, bere arrantzagatik ezaguna dena, betiko herriaren izaera mantendu egiten du, bere tradizioak galdu egin ez dituelarik.

-9:00

Gure ibilbidea Bakio herrian hasi egingo dugu. Herria hondartzaren inguruan sortu egiten da, zein Euskal kostaldeko luzeenetarikoa da. Hori dela eta, herriak luzetarako ardatza bat jarraitu egiten du.
Guk hondartzako pasealeku hauxe ibaiaren aldetik hasiko dugu(1). Ondoren Bentalde auzoko(2) hondartzako pasealekua zeharkatu ostean San Pelaio auzora(3) ailegatu egingo gara. Auzo hau etxebizitza unifamiliarrez osatu egiten da, non ikuspegi izugarriak dituzten begiratokiak sortu egiten diren.

Behin San Pelaio auzoa bukatzen delarik, herriaren amaierara ailegatu egingo gara. Bertan itsasora erabat zabalia den barandilaz sortutako espazio publiko ireki batera ailegatuko gara(4). Barandila hauek, aireko ikuspegi batetik ikusita BAKIO hitza sortzen dutela argi eta garbi ikusi egiten da. Hala ere, bertako elementurik ikusgarriena hondartzara jaisteko eskailera dugu. Bertatik jaistea benetan pena merezi du.

 

 

 

Begiratokietako ikuspegiak



(4)BAKIO hitza barandilak erabiliz

Hondartzara jaisteko eskailerak

-10:30

Puntu honetara ailegatu garelarik, berriz ere ibaiko gunera abiatu egingo gara. Hala ere kasu honetan ibilbidea hondartzako pasealekutik herri barruko kale nagusitik egingo dugu, nahiz eta ikusgarria den ezer ez aurkituko dugularik, pixkat herriaren izaera ikusteko baliogarria egingo zaigulako.

Ibaira helduko garenean, hauxe gurutzatu ostean, bertan kokatuta dauden taberna desberdinetan trago pare bat hartzea aukera egoki bat izan daiteke, kalitate eta prezio egokiak dituztenak.

-12:30

Pote batzuk hartuta indarrak berreskuratu ditugula, kotxea hartu eta Gaztelugatxe-ko San Juan ermita ikustera.
Gaztelugatxe Bizkaiko kostaldeko arrokazko uhartetxo bat da, eta hara zubi bat pasatuz iritsi daiteke. Bakiotik lau kilometro ipar-ekialdera dago, eta udalerri horretakoa da Gaztelugatxeren mendebaldeko erdia; ekialdeko erdia, berriz, Bermeokoa da. Uhartetxoaren gorenean dagoen baselizari Gaztelugatxeko Doniene edo San Juan Gaztelugatxekoa deritzo, eta Euskal Herriko interesgune turistiko garrantzitsua da. 231 eskailera igo behar dira baselizaraino heltzeko.
Ohituraren arabera, hara igotzen denak ezkila hiru aldiz jo behar du, eta desio bat eskatu. Horrela, eskailerak igotzen egindako esfortzua ordaintzen da.

 Euskal Herriko Santutegi garrantzitsuenetarikoa dugu hauxe, non aspalditik inguruko biztanleen eta arrantzaleen erromesaldien leku izan da.

Baselizara ailegatzeko bidea errezegia ez denez gero, arropa erosoa eramatea gomendatu egiten da. Bide osoaren iraupena 30-45 minutukoa izango da.

Eskaileren hasiera

Eskaileren goitiko ikuspegia

Nire ustez, iritzi erabat subjektiboa emanez, Bizkaiko baita Euskadiko lekurik magikoena dugu hau, itsasoa, irla, ekailerak, paraje naturala...etab nahasketa perfektu bat osatzen dutelarik.

-15:00

Bazkaltzeko Gaztelugatxe-ren aparkaleku ondoan kokatzen den Eneperi jatetxea izango dugu. Egia da bere prezioak pixkat garestiak izan daitezkeela, baina benetan kalitatezko jakiak zihurtatuta daude eta bertako bai barneko jangela baita kanpoko terrezatik ditugun ikuspegiak benetan hobeezinak dira.
Informazio gehiago nahi baduzue egin klik hurrengo hiperesteka honetan:
Eneperi jatetxea

Hala ere, beste motatako jatetxe bat bilatzen ibiliz gero, Bermeo-ra joko dugu, bertako portu inguruan dauden jatetxeetan bazkaldu egiteko. Bertan nola ez, historikoki arrantza herria dugularik, bertan hartutako eguneko arrain bat probatzea derrigorrezkoa izango dugu.

-18:00

Aurretik aipatutako lekuetan bazkaldu ondoren Bermeo ezagutzeko ordua iritsiko zaigu.

Bermeok arrantza tradizio handia du, eta herriko ekonomia arrantzaren inguruko sektorean oinarritzen da, arrain-kontserbagintzan gehienbat.
Horrez gain, turismorako leku erakargarri ugari ditu, besteak beste aurretik azaldutako Gaztelugatxeko Doniene, Ertzila dorretxea (Arrantzaleen museoa), Doniene atea, portua eta Santa Maria eliza.

Guk Alde Zaharrean murgilduz hasiko dugu geure bidea, bertako giroa ezagutzeko baita bertan kokatuta dauden eraikin-monumentuak ikusteko ere. Lehenik eta behin Santa Maria eliz neoklasikoa ikusi egingo dugu, zein Barroko garaiko Udaletxearen aurrean kokatu egiten den. Kanpotik ikusgarria den moduan barruko eretaulak ere barnekaldeari ikusgarritasuna ematen diote.

Santa Maria eliza

-18:45

Ondoren, Alde Zaharrean ere kokatuta dagoen Doniene atea ikustera abiatuko gara, zein San Joan portal izena ere hartu egiten duen. Atea hau XIV.mendean eraiki egin zen, eta gaur egun Bermeo inguratzen zuen harresiaren garai bateko zazpi ateetatik zutik geratu den bakarra da.
Hortik oso gertu Ertzila dorretxea izango dugu, non barruan arrantzaleen museoa kokatu egiten den. Museo hau interes handiko gunea dugu, bertan herriak historikoki arrantzaren munduarekin izan duen lotura kontatu egiten digularik.

Doniene atea

 

Erlitza dorretxea

-20:00

Gure bisitaldiari bukaera emateko, herriko portutik bueltatxo bat emango dugu, itsas aldera sartu egiten den espigoiaren puntaraino joatea aukera ona izan daitekeelarik. Bertatik herriaren fatxada edo "skyline"-a ikustarazi egiten da, inguruan herriko jendea arrantza egiten ikusi dezakegun bitartean.

Bermeo-ko portua

Anboto mendiaren igoeraren bideoa

ANBOTO MENDIA EZAGUTUZ

Oraingo honetan eremu natural mistiko batera hurbildu egingo gara, Urkiolako Mendatean kokatuta dagoen Anboto mendira hain zuzen ere.

Anboto mendia izen bereko mendilerroa menderatzen duen tontorra da. Bizkaiko laugarren mendirik garaiena da, 1.331 m baititu, Gorbeia (1.481 m), Aldamin (1.376 m) eta Zalamaren (1.336 m) atzetik.
Araba eta Gipuzkoako mugak oso gertu ditu, hiru herrialdeen arteko lurraldean egonda, Durangaldeko eskualdean kokaturik.

Euskal sinesmen zaharren arabera, Mari jainkosa gorenaren egoitzetako bat da. Horregatik, jainkosak Anbotoko Dama edo Anbotoko Señorie izena hartzen du. Gailurra hodei artean duenean, Mari bertan dagoela esaten da. Arrasate aldean, oskorri denean ere gauza bera esaten da.

Anbotoren mitologiaren inguruan gehiago jakin nahiea klikatu hurrengo hiperesteka honetan:
http://eu.wikipedia.org/wiki/Anboto_(mitologia)

Tontorrera igotzeko 4 bide desberdin daude. Hala ere nik soilik hauetako 2 azaldu egingo ditut, besteak pixkat arriskutsuak izan daitezkeelako.

Urkiolako mendatetik hasita, San Antonioko Santutegirako bidea hartu behar da. Bi aterperen ondotik igaro ondoren, asfaltatuta dagoen errepide baten bukaerara helduko gara. 30 minutu inguruko igoera labur baten ondoren, Urkiolagirre tontorrera helduko gara. Bertan, oraindik ikus daitezke gerra zibilean eraikitako lubakiak. Ibilbidearekin jarraituz, gauden hegaletik Azuntze zelaira jaitsiko gara, eta bertan izen bitxia duen iturria aurkituko dugu, Pol-Pol, Anbotoko hegaletan dagoen lekua. Bertara igotzeko bi bide posible daude. Horietako bat hegoalderantz doa, ia-ia Anboto tontorraren oinetan. Malda gogorreko igoera da, harkaitz soil eta zorrotzen artean, eta pagadi bat zeharkatzen du tontorrean bukatzeko. Beste aukera, behar bada, ederragoa da, eta Anbotoko ipar mendikatea igotzean datza. Ibilbide honen abantaila bidean zehar aire-ikuspegi izugarriak eskaintzen dituela da. Ikuspegi horiek, ekialdean Atxondoko bailarakoak dira, eta mendebaldean Urkiola eta Ollarganekoak. Erosotasuna nahiago baduzue, malda gutxiagoko aukera bat ere badago: Santutegitik errepidearen jarraibide gisa luzatzen den basoko pista zabala ere har daiteke.

1. Aldaera: Alluitz-Axtxiki-Atxarte jaitsiera

Oso ibilbide malkartsua da, baina Atxondo eta Atxarte bailaren paisaia ikusgarriak ditu. Alluitz mendiaren tontorrean gaudela, sigi-sagan doan bide aldapatsu batetik jaitsiko gara. Hortik Artolako mendixkara helduko gara, eta bertan tentsio altuko lineak gurutzatzen duela ikusiko dugu. Hemendik Atxarte bailarara jaitsi daiteke, edo bestela, gailurra bukatu Axtxiki mendira igoz (780 m.)

2.Aldaera: Azuntze zelaia (Pol-Pol)-Orixol-Santi-kurutz

Ibilbidea hegoalderantz jarraituz eta Izpizte bere ekialdeko hegalaren ertzetik joanez, bidea pagadi hostotsu baten barruan sartuko da. Hortik jarraituz beste muino belartsu batera helduko gara. Horrek, iparraldean, Izpizte basoa eta hegoaldean Orixol basoa bereizten ditu, eta Arangio izenarekin ere ezagutzen da. Bertatik, ekialderantz begiratzen badugu, Aramaioko bailara eta Udalaitzeko kareharrizko mendi-puska ikaragarria ikus ditzakegu. Azken honen azpian Besaide aurkituko dugu, hiru euskal lurralde historikoen mugak batzen dituen tontorra.



Anboto mendiaren ikuspegia

SANTURTZI-PORTUGALETE-GETXO-SOPELANA EZAGUTUZ

Gure hurrengo geltokia Bilbo-tik oso gertu dauden zenbait herrietan egingo dugu. Hauxe Nerbioi ibaiaren ezkerreko itsasertzean kokatuta dauden Santurtzi(1) eta Portugaletetik(2) hasiko dugu, ondoren, ibaiaz bestalde dauden Getxo herria(3) eta Sopelana-ko hondartzak(4) bisitatuko ditugularik.

 

 

 

 

-9:00

Esan bezala gure ibilbidea oso ezaguna dugun, izenaz behintzat, Santurtzitik hasi egingo dugu.
Santurtzi historikoki arrantza herri bat izan da, bertan Bizkaiko porturik handiena kokatu egiten delarik. Hemengo bizitzak betidanik itsasoarekin lotura estua izan du, gaur egun oraindik ere mantendu egiten duelarik; bai arrantza lanetan, bai gastronomian, baita herriko festetan ere.

Beraz, tradizioak agintzen duen moduan gure bisita Santurtziko portutik hasi egingo dugu, pasealekuaren amaieran hain zuzen ere, honetatik abiatuz eta portu eta itsasoaren ikuspegiak ditugularik herriaren hiriburura iritsiko gara.





Santurtziko portua


 

Behin herriko erdialdera iritsi garela, hainbat gauza ikusi ahal izango ditugu. Haien artean aipagarrienak Oriol jauregia, dorretxea, arrantzaleen kofradia eta San Jorge eliza izango dira.

Hala ere, herri hau zerbaitengatik ezaguna bada, bertan arrantzatu eta prestatu egiten diren sardinengatik izango da. Hori dela eta, derrigorrezkoa izango dugu batetik hauek portu inguruan dauden tabernetan dastatzea (hauxe geroago bazkaltzeko bueltatuko garenean jango ditugu), baita "La Sardinera"-ren monumentua ikustea ere.

Oriol jauregia

Santurtziko Dorretxea

San Jorge eliza

"La Sardinera"-ren monumentua

-10:00

Santurtzi herriaren pare-parean Portugalete egongo da kokatuta. Hauxe izango da gure hurrengo helmuga.

Portugalete, Santurtzi herria ez bezela, herri industriala izan zen XIX.mendeaz geroztik, bertan bizi ziren gehienak inguruko fabriketan lan egiten zuten pertsonak zirelarik. Hala ere, nahiz eta herri industrial bat bezala kalifikatu ahal dugularik izugarrizko ondare historikoak aurki daitezke bertan.

Gure bisitaldia hirigunetik hasi egingo dugu kasu honetan, pixkanaka-pixkanaka Nerbioi ibai aldera iritsi egingo garelarik, bertan Gizatearen ondare den Zubi Esekia aurkitzen delarik, ondoren beste itsasertzera gurutzatzeko erabiliko duguna.

Portugaleten, zubia alde batera utziz, Santa Maria basilika izango da eraikinik garrantzitsuena, bere kokapenagatik herrialde osoa kontrolatzen duela esan dezakegularik. Hauxe Kasko historikoan kokatu egiten da. Hemen, hau osatuko duten kale bitxiez aparte Bustamante Etxea izango dugu ere, 1910.urtean bukatu egin zena non bere fatxadan Katalan modernismoaren aztarnak auki ditzazkegu. Honen parean, tartean plaza bat sortu egiten delarik udaletxea ere izango dugu.

Santa Maria basilika

Bustamante etxea eta udaletxea

Hemendik oso gertu, Santa Maria kalean hain zuzen ere, Salazar dorrea kokatzen da. Hauxe aintzinean herria inguratzen zuen hormaren azkenengo aztarna izango dugu, Portugaleten dagoen eraikinik zaharrena delarik.

Salazar dorrea

Dorre hau ikusi ostean, ibai aldera joango gara. Bertan Mareometro bat kokatu egiten da. Hauxe mareen igoerak eta behealdiak kontrolatzeko aintzinean erabiltzen zen elementua dugu, Nerbioi ibaiatik itsasontziak pasatu ahal ziren edo zen kontrolatzeko hain zuzen ere. Bere kokapena 1883.urtean egin bazen ere oraindik ere funtzionatu egiten du.

Mareometroa

Behin ibai ondoko pasealekuan gaudela, mundu osoan ezaguna den zubira gerturatzeko garaia iritsiko zaigu. Zubi Esekia izenez ezagutzen den obra zibil ikaragarri hau 1893ko uztailaren 28an zabaldu zen, eta Portugalete Getxorekin lotzen du Ibaiadarraren eskuinaldean. UNESCOk Gizadiaren Ondare izendatua izan zen 2006.urtean. Arkitektoa Alberto Palacio izan zen, ibaiadarraren bi ertzak itsasontzien joan-etorriei trabarik egin gabe elkartzeko konponbide bat eskatu zitzaiolarik.

Zubi Zintzilikaria, Burdinaren Arkitekturaren erakusgarria, obra iraultzailea izan zen bere garaian. Munduko lehena izan zen berak dituen ezaugarriak dituena, eta martxan jarraitzen duen bakarra da. 160 metro luze da, eta luzera hori, alde bakoitzean, ia 61 metro luze diren torre banatan bermatzen da. Gerra Zibilean, 1937an, zeharraga ibaira erori zen eztanda eginarazi ondoren, eta zubia ezin erabilirik geratu zen, 1941ean berregin zen arte.

Zubi esekia

-11:00

Behin Nerbioi ibai ezkerraldeko itsasertzeko herririk nagusienak ezagutu ditugula, hauxe zeharkatzeko ordua helduko zaigu. Hau bi modutara egin dezakegu:

1-Zubi esekiaren bitartez
2-Txinbito izeneko txalupa baten bitartez.

Nire gomendioa, eguraldia egokia bada behintzat, bigarrena aukeratzea izango litzateke, batetik xarma handiagoa duelako, eta bestetik, bertan zoazen bitartean zubiaren ikaragarritasuna antzeman dezakezulako.

Gurutzatu egiten dugunean Getxo-ra ailegatu egingo gara. Hauxe, Barakaldo-rekin batera Bizkaian biztanle gehien izango duen herria da, 80.000 bat dituelarik.
Getxo herria 4 auzoetan banatu egiten da, haien arteko diferentziak nahiko nabariak direlarik. Hauek Areeta, Erromo, Neguri eta Algorta dira. Guk hauetatik hiru ikusi egingo ditugu soilik, Erromo auzoak interes gehiegirik ez duelako.

1-Areeta auzoa: Justu Portugalete-ren aurrean kokatu egiten den auzoa dugu. Auzo hau XIX.mendean sortuz joan zen, leku askotako burgesak bertan euren Udarako etxebizitzak kokatzen hasi zirelarik.
Auzo honetako gauzarik aipagarrienak bertan kokatzen den San Jose basilika eta itsas ondoan sortu egiten den pasealekua ditugu, bertan kokatzen diren etxeak benetan ikusgarriak direlarik.
Pasealeku honen bukaeran Neguri auzoa hasiko.

Pasealekua


 

-12:00

2-Neguri auzoa: Auzo hau, Areeta auzoa bezala, nobleen udarako etxebizitzez sortua izan zen bere garaian. Gaur egun ere, bertan bizi diren gehienak dirudunak izango dira, zonalde hau gune nahiko elitista izaten jarraituko duelarik.
Hemendik bueltatxo bat eman ondoren, Getxo-ko kirol portura abiatuko gara, bertara iritsi aurretik Lezama-Legizamon arkitektoak garaian eraikitako zenbait etxebizitza ikusgarri ikusiko ditugularik (nire ustez inguruan dauden izugarrienak, bai tamaina baita itxuragatik). Bertan ere Getxo-ko itsasargia kokatu egiten da.
Kirol portuan taberna ugari izango ditugu. Hala ere gomendio moduan zerbait hartzeko pixka bat itxaron ezazue, Portu Zaharrera helduko zareten arte.
Nahi izanez gero bertan ere Akuario txikitxo bat kokatzen da, gehien bat Euskal Herriko kostaldean ikus daitezkeen arrainetan oinarritu egiten dena.

Lezama-legizamon etxebizitza



Getxoko itsasargia

Bertatik Ereaga hondartza ondoko pasealekuaren bitartez, aurretik aipatutako Portu Zaharrera ailegatuko gara. Gune hori aintzinean arrantzarako portua bezala erabili egiten zen, gainean arrantzaleen etxebizitzez osatuta dagoen auzo txiki bat sortu zutelarik. Gaur egun guneak ez dauka erabilera argirik, baina bertan dauden eskailera monumentaletatik igotzen goazela, auzoan barneratu egingo gara, gure burua XIX.mende amaieran murgilduko dugularik.

Gune honetan hainbat taberna desberdin aurkituko ditugu, non pintxo ikusgarriak probatu ahal izango ditugu, bertatik ikuspegi izugarritaz disfrutatzen dugun bitartean.

-13:30


3-Algorta auzoa: Eskailera guztiak igo ostean, Algorta auzora ailegatu egingo gara. Auzo hau hiri bat bezala funtzionatu egiten du, aurrekoak baino bizitza handiagoa duelarik.
Algorta auzoa Getxo-ri sorrera eman ziona dugu, bertan dagoen Andra Mari eliza(1) eraiki egin zen lehenengo eraikina izan zelarik.  Hala ere, honen kokapena gure puntutik nahiko urrun dagoenez, bukaeraraino utzi egingo dugu. Aurretik San Nikolas plazara joango gara, Algorta-ko zentrua bezala kontzideratuta dagoelarik. Ondoren, Iparraldera abiatuko gara, Aixerrota auzora hain zuzen ere. Bertan, bukaeran, Arrigunaga hondartza izango dugu, aurretik ikusitako Ereagarekin batera Getxo-ko hondartzarik nagusiena. Bertan, gure goizeko bidaiari eman aurretik, itsasoaren gainetik doan La Galea pasealekua hartuko dugu bertan kokatzen den errotara(2) iritsi arte. Behin hau ikusita, hortik oso gertu dagoen aurretik aipatutako Andra Mari eliza bisitatu egingo dugu.

Andra Mari eliza

Aixerrota-ko errota

-15:00

Honez gero gure goizeko ibilaldia bukatutzat eman dezakegularik, Bidezabal geltokian metroa hartu eta berriz ere Santurtzi-ra zuzenduko gara, bertan sardina gozo-gozo batzuk dastatu ahal izateko.
Arrastian bertan aparkatu egin dugun kotxea hartu eta Sopelana-ko kostaldera abiatuko gara.

-17:30

Arratsaldeko plana, goizekoa nahiko neketsua izan dela kontutan izanda, pixkat erlaxatuagoa izango da, gehiegi ibili egin behar ez dugulako. Hurrengo orduetan Azkorri-Barinatxe eta
Atxabiribil hondartzak lotu egiten dituen itsas ondoko ibilbidea egitea izango da. Horretarako, kotxea Azkorri hondartzaren aparkalekuan lagako dugu, gero aipatutako pasealekuaren bitartez Barinatxe hondartza goikaldetik ikusiko dugu, eta bukaeran, begiratoki batera iritsita Atxabiribil hondartza ikusiko dugu. Oso arrunta izaten da gune honetan surflari pila ikustea.
Surfas aparte badago beste aktibitate bat Sopelana inguru honetan arrakasta handia duenak: parapentea!

pasealekuko ikuspegiak

Ondoren, berriz ere buelta emango beharko dugu kotxea berriz ere hartzeko.

-19:30

Behin kotxea hartu dugularik, aurretik ikusitako Atxabiribil hondartzaren bukaeraraino joango gara, "El Peñón" izeneko zonalde batera hain zuzen ere. Bertan surf giroko taberna ugari aurkitzen dira, edari, janari eta musika ederrarekin, aurrean izango dugun ikuspegi ikusgarriekin batera nahasketa perfekto bat sortuarziz. Bertan lasai lasai egon ostean egunari bukaera emateko iluntze benetan ederra ikusteko aukera izango dugu.

Iluntzea "El Peñón"-etik ikusita